Aanschuiven voor het Tapijt van Bayeux
Een stuk erfgoed uit Frankrijk is nu te zien in de Britse hoofdstad Londen. Al duizenden mensen gingen daar kijken naar het Tapijt van Bayeux. Dat is een strook stof van linnen. Die is bijna 70 meter lang en ongeveer 50 centimeter hoog. Hij staat vol borduurwerk in draden van wol. Het kunstwerk is bijna 1.000 jaar oud.
Het Tapijt van Bayeux is één van de grootste kunstschatten van Europa. Het is geen tapijt voor de vloer. Het hing lang aan de muren van de kathedraal van Bayeux. Die stad ligt in het noorden van Frankrijk. Wat maakt het Tapijt van Bayeux zo bijzonder?
Engeland
We gaan terug in de tijd, naar het jaar 1066. Willem II was de leider van de Noord-Franse streek Normandië. Hij was verre familie van Edward, de vorige Engelse koning. “Ik heb recht op de Engelse kroon”, vond Willem. Dat was tegen de wil van Harold II. Hij was de nieuwe koning van Engeland. Willem trok naar Engeland, met een leger van duizenden soldaten.
Gevecht
Bij de Zuid-Engelse stad Hastings wachtten Harold en zijn leger Willem op. Het werd een zwaar gevecht. Duizenden soldaten stierven. Ook Harold overleefde het niet. Willem trok verder naar Londen. Hij liet zich tot koning kronen. Nu noemen we hem ‘Willem de Veroveraar’. Na zijn dood bleef de Engelse kroon in zijn familie. Dat is nog altijd zo. De Britse koning Charles is familie van Willem.
Stripverhaal
Het Tapijt van Bayeux vertelt het verhaal van de Slag bij Hastings. Het lijkt wel een stripverhaal met Latijnse tekst erbij. Je ziet mannen vechten. Er staan afgehakte delen van lichamen op. En je ziet hoe Harold sterft door een pijl in zijn oog.
Nonnen
Niemand weet wanneer het Tapijt van Bayeux precies gemaakt is. Of wie het liet maken. Onderzoekers denken dat het bisschop Odo van Bayeux was. Hij was de halfbroer van Willem II. Britse nonnen zouden het borduurwerk gedaan hebben. Odo hing het Tapijt op in zijn nieuwe kathedraal in Bayeux. Daarna bleef het altijd in die stad. Alleen in 1803 en 1945 was het even in Parijs. In 1983 opende het Bayeux Museum. Dat was speciaal gebouwd voor het Tapijt.
De dood van koning Harold II.
Bijzonder
Het Tapijt vertelt ons veel over 1.000 jaar geleden. We hebben weinig afbeeldingen uit die tijd. Hoe zagen schepen eruit? Welke kleren droegen koningen en soldaten? Met welke wapens vochten ze? Dat weten we door het Tapijt. De organisatie UNESCO zette het Tapijt op de lijst van erfgoed van de wereld. Het is een lijst van plaatsen en dingen die bijzonder zijn voor de cultuur en natuur in de wereld. Op die lijst staan bijvoorbeeld ook de piramides van Egypte en de Chinese Muur.
Even in Londen
Nu hangt het Tapijt niet in Bayeux. Het is in de Britse hoofdstad Londen, in het British Museum. Frankrijk leent het Tapijt uit. Ondertussen gebeuren er herstellingen in het museum in Bayeux. Veel mensen in Londen willen het Tapijt zien. Vanaf 1 juli kon je tickets kopen. Die dag kochten 100.000 mensen een ticket.
Lange rijen
Op 2 september ging de tentoonstelling open. De Franse president Macron en de Britse koning Charles waren daarbij. Het gewone publiek was welkom vanaf 10 september. Er stonden die dag lange rijen bij het British Museum, zelfs uren voor de deuren opengingen. Alle tickets voor 2026 zijn verkocht. Vanaf eind oktober kan je tickets kopen voor 2027. Het Tapijt blijft in Londen tot 11 juli. Daarna gaat het weer naar Frankrijk. Wil je daar gaan kijken? Dan heb je nog wat geduld nodig. Het museum in Bayeux opent wellicht pas in oktober 2027.
Verhuis
Hoe verhuis je een tapijt van bijna 1.000 jaar oud? Veel Fransen waren tegen het vervoer. Ze waren bang voor schade. Voor diefstal of een ongeluk onderweg. Meer dan 80 kenners werkten een jaar lang aan de verhuis. Er kwam een speciale kast. Die zorgde ervoor dat het tapijt niet trilde onderweg. Dat het niet te nat of te droog werd, te warm of te koud. De kast ging in een vrachtwagen. Dat gebeurde ‘s nachts, in het geheim. Weinig mensen kenden de datum. De vrachtwagen ging via de tunnel onder het Kanaal naar Londen. De politie bleef er de hele tijd bij. En het lukte! Volgende zomer moet het dan weer terug.
Leuke weetjes
- Het Tapijt ligt in het British Museum in een glazen kast van 70 meter lang. Die koop je niet zomaar in een meubelwinkel. Het museum bestelde de kast bij het Belgische bedrijf Meyvaert. Kasten bouwen voor musea is hun vak.
- Honderd mensen waren er nodig om het Tapijt in de kast te leggen. Dat duurde urenlang. Al die tijd mochten ze niet praten. Niets mocht hen afleiden. De mensen kregen vooraf een speciale opleiding.
- Bij de verhuis kwamen twee draadjes los. Het zijn draadjes van een paar millimeter lang. Gelukkig kan je ze niet zien.
- Op het tapijt zie je 626 mensen. Er staan ook bijna 1.000 dieren op. En 93 of 94 penissen. Onderzoekers zijn het over één penis niet eens. Volgens sommige onderzoekers is dat een zak voor een mes. Wat denk jij?
- Het laatste stuk van het Tapijt is verloren gegaan, ergens in de geschiedenis. Niemand weet zeker wat daarop stond. Kenners denken dat het de kroning van Willem was. Die gebeurde op 25 december 1066 in de Londense kerk Westminster Abbey. Die kerk ken je misschien. De Britse prins William en prinses Kate trouwden er in 2011. Koning Charles werd er gekroond in 2023. Er waren ook de begrafenissen van koningin Elizabeth in 2022 en van prinses Diana in 1997.
- Op dit stuk van het Tapijt zie je een ster met een staart. De tekst zegt: ‘Ze bewonderen de ster.’ Kenners denken dat die ster de komeet Halley is. Halley is een brok ijs, gas, stof en stenen van ongeveer 15 kilometer lang. Hij draait in een baan rond de zon. Je kan de komeet zien vanop aarde. Maar dat gebeurt maar eens in de ongeveer 76 jaar. Je ziet dan … een vliegende ster met een staart. Kenners weten zeker dat Halley in 1066 te zien was. Is dit echt Halley op het Tapijt? Dan is het de oudste afbeelding van de komeet. Wil je Halley zelf zien? De komeet was het laatst te zien in 1986. Hij komt pas weer in de buurt van de aarde in 2061.
-
Op dit stuk laden soldaten de boot in. Ze pakken in om naar Engeland te varen. Ze nemen wapens en paarden mee. Er ligt ook een vat wijn op de kar. Meestal weten onderzoekers weinig over zulke gewone dingen. Ze zijn dus heel blij met de gewone stukken op het Tapijt. Er zijn oude teksten over gevechten, over winnaars en verliezers. Over de belangrijkste momenten dus. Maar niet over de gewone momenten. Dat is zoals foto’s van een vakantie. Je maakt foto’s van uitstappen en mooie plaatsen. Maar niet terwijl je je valies inpakt, toch?
Wil je zelf het Tapijt van Bayeux bekijken? Maar liever niet in Londen of Bayeux? Je kan het hele Tapijt bekijken op de website van het museum in Bayeux: bayeuxmuseum.com
Katrien Janssens
